Thiết kế sân vườn tiểu cảnh

Facebook
Google+
Twitter
LinkedIn

SÂN VƯỜN NHẬT  

Vườn Nhật là một công trình không những mang đậm chất nghệ thuật mà còn mang cả một nền văn hóa rộng lớn của xứ sở Phù Tang. Vườn Nhật rất bình dị nhưng lại chứa đựng nhiều điều huyền bí. Ví dụ như một vườn thiền chỉ có cây và đá nhưng người ngồi ngắm chúng với một tâm trạng khác nhau, một cảm nhận riêng thì sẽ làm cho người ngắm chiêm nghiệm ra được nhiều điều và dần tiến tới cảnh giới thiền định.

Nhiều vườn Nhật có cách bài trí với những hàm ý sâu xa của Thiền tông. Nó xuất phát từ những kiến thức người Nhật học hỏi từ Trung quốc trong thời kỳ Asuka (538-710), sử dụng triết lý của tôn giáo như Thần đạo, đạo Phật, đạo Lão để tạo ra những phong cách nhà vườn khác nhau. Từ đó, mỗi khu vườn là nơi mang lại sự thiền định, bình an và được nghệ nhân Nhật Bản thiết kế theo phong cách riêng, độc đáo và đậm đà bản sắc dân tộc. Phong cách của vườn Nhật được giới thiệu một cách chính thức ra thế giới có thể là từ cuối thế kỷ 19 với tác phẩm Landscape Gardening in Japan của Josiah Conder năm 1893. Ngày nay, không chỉ ở Nhật Bản mà ở nhiều nơi khác trên thế giới cũng có vườn Nhật, ví dụ: Anh, Bỉ, Canada, Hoa Kỳ, Pháp, Úc, Việt Nam…

Nét đẹp của một khu vườn Nhật Bản được kết hợp từ nhiều yếu tố đặc trưng: đá, nước và cây cảnh. Từ xa xưa, sỏi và đá được biểu thị cho sự linh thiêng. Đá có ý nghĩa quan trọng trong vườn Nhật, là bộ khung và nền tảng của khu vườn. Đá hiện diện ở nhiều hình dạng khác nhau như đá giậm bước, móng cầu, tường, thạch đăng và thuỷ bồn. Các nghệ nhân luôn đề cao các khối đá như bộ khung để biến chúng thành nhiều hình khối đa dạng như thủy bồn, tường, bậc thang… Đi kèm với đá, nước là một yếu tố không thể thiếu. Người ta thường lấy hồ nước làm trung tâm, tạo các địa hình tự nhiên như gò và núi rồi dùng thực vật cùng đá để làm những cảnh sắc tô điểm thêm hoặc phục vụ cho ý đồ sắp đặt theo một ý tưởng nào đó. Ngoài ra, yếu tố nước đóng vai trò quan trọng trong vườn Nhật, trở thành “linh hồn” riêng thể hiện sự lung linh, huyền ảo và thuần khiết. Thời kỳ Heian (794-1185) là giai đoạn quan trọng để phát triển nghệ thuật làm vườn ở Nhật. Vào thời kỳ này, các khu vườn mang phong cách quý phái với hồ nước nhân tạo và hải đảo đặt phía trước. Có nhiều phong cách khác nhau tuy nhiên nổi bật trong đó có các loại như: vườn khô Karesansui, vườn trà Chaniwa hay vườn đi dạo Kaiyushiki. Tuy mỗi loại vườn mang một bố cục khác nhau nhưng đều đậm chất Thiền.

 

Vườn khô Karesansui thường được xem là loại vườn đặc trưng nhất của văn hóa Nhật bản. Loại vườn này đã có từ thời Muromachi (1392-1568). Sở dĩ được gọi là vườn khô vì cấu trúc của vườn này chủ yếu dựa trên cát, sỏi, đá, các loại bonsai được cắt tỉa cẩn thận và đôi khi kết hợp với các cây lớn đã trồng trước. Các loại cây lớn trồng sát bên thường là loại có hoa để làm nền cho khuôn vườn thêm ý nghĩa. Trong nhiều khuôn vườn, rêu mốc cũng làm tăng thêm vẻ đẹp thâm trầm của đá. Nói chung là không có yếu tố ao hồ trong cấu trúc của Karesansui. Karesansui có thể được thiết kế trên các khoản diện tích khác nhau tùy theo điều kiện cho phép. Đó có thể là khoảng sân vườn vuông vức bên hiên nhà, hay cũng có thể là khoảng vườn dựa trên địa thế và cây cảnh xung quanh sẵn có. Và yếu tố sắp đặt lại là phần quan trọng nhất. Từng viên đá, hòn sỏi được sắp xếp như thể ngẫu nhiên nhưng chúng chứa đựng ẩn ý bên trong không phải ai cũng có thể hiểu. Mỗi yếu tố của vườn đều chứa đựng một ý nghĩa tượng trưng. Chẳng hạn như đá tượng trưng như sự vững chắc của đồi núi vì đá cũng được tôn thờ như những vị thần. Cát và sỏi tạo thành dòng chảy của sông, của suối…. Tuy nhiên, trước một khuôn vườn, cảm nhận của mỗi người sẽ rất khác nhau tùy theo trình độ tâm thức của mỗi người và từng giai đoạn trong cuộc đời họ. Chính vì thế, cũng không có gì lạ khi bạn bắt gặp nhiều gương mặt trầm ngâm trước Karesansui. Trước Karesansui, bạn có thể bắt gặp người tọa thiền, người trầm ngâm sâu thẳm, cũng có người nhỏ to tâm sự rì rào, hoặc ngồi thư giãn , đọc sách, vẽ tranh, và thưởng hoa. Cho dù khuôn vườn Karesansui lớn nhỏ thế nào thì cũng được chăm sóc rất kỹ lưỡng như bản tính người Nhật. Chúng được chăm chút như chính linh hồn thâm trầm của họ.

 

Loại vườn Chaniwa (茶庭 – trà đình) là khu vườn được thiết kế để dành cho những nơi tổ chức nghi lễ Trà đạo. Chaniwa (茶庭) được ghép từ chữ Trà (茶 – cha) và chữ Đình (庭– niwa), dịch nghĩa ra là Vườn trà. Với cách dùng từ Chaniwa cũng cho ta thấy rõ sự khác biệt giữa vườn Chaniwa với các loại vườn Nhật khác, đồng thời nhấn mạnh tính khiêm cung, giản dị. Chữ đình (庭) mà người Nhật sử dụng vốn chỉ những khu vườn có diện tích nhỏ, khác với các loại vườn được gọi là viên (園) vốn có diện tích rộng lớn. Xuất hiện từ thế kỷ 14, thời đó Chaniwa không phải là khu vườn mà ai cũng có thể hiểu hết được vẻ đẹp của nó. Khu vườn đơn thuần chỉ là những bụi hoa hoặc cây nhỏ xanh mướt, xuyên qua chúng là những lối đi hẹp được làm một cách cẩn thận, có lát những bậc đá để bước lên, dẫn đến Trà thất. Tư tưởng Phật giáo Thiền tông đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến lối tư duy của những người thiết kế nên ngôi vườn Chaniwa, đó là tạo nên một khu vườn thanh thoát, trầm tĩnh – một biểu hiện cho cảnh giới cực lạc trong Phật giáo, và đồng thời là một không gian “ tịch” riêng biệt của thế giới Trà đạo. Cái vi mô trong vườn gợi lên vũ trụ vĩ mô, một hòn đá, một gốc cây cũng gợi lên nhiều cảm xúc. Với đặc trưng này, người Nhật đã dùng những vật thể thích hợp để tạo nên những hình tượng như: lối đi nhỏ bằng đá, thạch đăng lung… Chaniwa còn có thêm những đặc trưng khác, đó là tourou – đèn đá, koshikake machiai – nơi dừng chân có ghế băng dài để ngồi chờ, sunasetchin – khu vệ sinh , tsukubai – bể nước bằng đá để cho khách rửa tay trước khi bước vào Trà thất, và nakakuguri – cổng nhỏ để bước vào vườn (còn gọi là Chuumon).

 

Vườn đi dạo Kaiyushiki là kiểu vườn thiết kế trên một khoảng không rộng lớn bắt buộc người xem phải dạo bước tản bộ qua khắp khu vườn mới thấy hết được vẻ đẹp của nó. Mỗi khu được sắp xếp mang những vẻ đẹp độc đáo với những điểm nhấn đặc biệt. Văn hóa Nhật Bản là một trong những nền văn hóa đặc sắc nhất thế giới, văn hóa Nhật đã phát triển mạnh mẽ qua thời gian từ thời kỳ Jōmon ( 14.000-400 TCN) cho tới thời kỳ đương thời, mà trong đó chịu ảnh hưởng cả từ văn hóa châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Lịch sử về các khu vườn ở Nhật Bản có từ thế kỷ thứ VII. Những khu vườn Nhật Bản đầu tiên thể hiện tầm nhìn của Thần đạo Nhật Bản, đạo Phật và đạo Lão xuất hiện từ thời kỳ Asuka (538-710). Phong cảnh trong các khu vườn được thiết kế giống như hình dạng tự nhiên của chúng. Từ giai đoạn này, những nguyên tắc cơ bản của việc thiết kế một khu vườn được thiết lập. Thời kỳ Heian là giai đoạn quan trọng tiếp theo của sự phát triển nghệ thuật làm vườn của Nhật Bản. Những khu vườn mang phong cách quý phái với các hồ nước nhân tạo và hải đảo được đặt phía trước. Thời kỳ Heian cũng là khoảng thời gian mà cuốn sách đầu tiên về kỹ thuật làm vườn được viết. Trong suốt thời kỳ Kamakura (1185-1333) và Muromachi, kỹ thuật làm vườn đã được cải tiến một cách đáng kể bởi sự nổi lên của phong cách Thiền định. Rất nhiều khu vườn được thiết kế trong khoảng thời gian đó là tài sản của các tướng quân, những người thuộc tầng lớp cao nhất trong xã hội Nhật Bản. Những khu vườn nổi tiếng được xây dựng trong thời đại Meiji (1868-1912) thì thuộc về các doanh nhân và chính trị gia. Ngày nay, hầu hết những khu vườn này được mở ra cho công chúng tham quan và là một phần trong các công viên thành phố.

 

Nếu như 2 loại vườn Karesansui và Chaniwa khiến người xem chìm vào thế giới tâm tưởng đầy tĩnh lặng và suy tư thì Tsukiyama lại khác hẳn. Tsukiyama (築山), nghĩa là “hòn non bộ”, được dựng lên với yếu tố chủ đạo là những ngọn núi nhân tạo, do đó nó còn được gọi là Vườn Đồi. Vườn Đồi được thiết kế để mang lại ấn tượng về một vùng đất rộng lớn, mặc dù hầu hết các khu vườn như thế này thực sự không lớn lắm, thậm chí là nhỏ. Đặc trưng của khu vườn kiểu này là những ngọn đồi, dòng suối, con thác nhỏ, những ao hồ trong veo, bên cạnh là cây cầu bắc ngang, điểm xuyết vào đó những bụi cây xanh tươi hay những bông hoa khoe sắc, những con đường nhỏ quanh co, y hệt như một bức tranh thu nhỏ của thiên nhiên rộng lớn. Có thể nói, Tsukiyama là khu vườn được thiết kế mô phỏng theo thế giới thiên nhiên chỉ bằng những yếu tố cơ bản của tự nhiên. Sân vườn Nhật là vườn Karesansui, Chaniwa hay Tsukiyama đều là những tác phẩm nghệ thuật thu nhỏ của thiên nhiên vĩ đại. Đến với vườn Nhật là đến với sự thăng hoa cảm xúc cá nhân, hướng tới tâm tư suy nghĩ của riêng mình và đến với cái đẹp muôn thuở, đến với những điều kỳ vĩ hiện trong tầm tay. Đó là duyên, duyên tiếp cận với vườn Nhật thì đó là điều may mắn.

( sưu tầm )

 
 
 
 
 
 
 
Thiết kế sân vườn tiểu cảnh
5 (100%) 1 vote

2 thoughts on “Thiết kế sân vườn tiểu cảnh”

  1. Pingback: THI CÔNG SÂN VƯỜN ĐƯỢC THỰC HIỆN NHƯ THẾ NÀO? - Thi Công Sân Vườn Đẹp

  2. Pingback: HƯỚNG DẪN CHI TIẾT THIẾT KẾ THI CÔNG HỒ CÁ KOI ĐẸP - Thi Công Sân Vườn Đẹp

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *